Waarom wordt gras geel?
Bij warm weer verdampt veel water uit de bladeren van planten. Als planten meer water verliezen dan ze via hun wortels kunnen opnemen, proberen ze zuinig met water om te gaan. Daarom sluiten ze kleine openingen in hun bladeren, de zogenoemde huidmondjes. Hierdoor groeien planten minder goed. Als de droogte lang duurt, drogen bladeren en stengels uit en verkleuren grassen en kruiden geel of bruin. Dat betekent niet altijd dat ze dood zijn. Veel planten schakelen als het ware over naar een soort spaarstand om te overleven.
Herstellen planten na droogte?
- Graslanden en kruiden: Veel grassoorten hebben groeipunten vlakbij of onder de grond. Zodra er weer voldoende regen valt, kunnen zij snel opnieuw uitlopen. Vaak zie je dat gras binnen enkele weken weer groen wordt na een periode met veel regen.
- Natte natuur en veengebieden: Planten die van natte omstandigheden houden, kunnen minder goed tegen droogte. Bij langdurige droogte kunnen sommige soorten verdwijnen. Andere soorten die beter tegen droogte kunnen, nemen dan hun plaats in. Het herstel van deze natuur kan jaren duren en soms komt het helemaal niet meer terug zoals het was.
- Heide: Heide kan droogte redelijk goed verdragen dankzij haar diepe wortels. Toch kan langdurige droogte ervoor zorgen dat de heide minder groeit. Jonge planten hebben dan een grotere kans om dood te gaan. Ook wordt heide gevoeliger voor ziektes en insecten.
Hoe reageren bomen op droogte?
Bomen hebben verschillende manieren om met droogte om te gaan.
- Huidmondjes sluiten: Net als andere planten sluiten bomen hun huidmondjes om minder water te verliezen. Daardoor groeien ze minder hard. In droge jaren vormen ze vaak dunnere jaarringen.
- Bladeren laten vallen: Sommige bomen laten hun bladeren eerder vallen dan normaal. Dat doen bijvoorbeeld berken en beuken. Zo verdampt er minder water.
- Water uit diepere lagen halen: Bomen zoals eiken en grove dennen hebben vaak diepe wortels. Daardoor kunnen zij water uit diepere grondlagen opnemen.
Wat gebeurt er als het grondwater langdurig daalt?
Voor veel bomen is een lage grondwaterstand een probleem. Hun wortels bereiken het grondwater dan niet meer. Daardoor zijn ze afhankelijk van regenwater. Als het lang droog blijft, krijgen bomen last van droogtestress. Ze verzwakken en kunnen uiteindelijk afsterven. Vooral bomen die van nature op natte plekken groeien, hebben hier veel last van.
Kan droogte blijvende schade veroorzaken?
Ja. Bij ernstige droogte kan het watertransport in bomen verstoord raken. Er kunnen luchtbellen ontstaan in de vaten die water door de boom vervoeren. Daardoor wordt het transport van water moeilijker.
Na een korte droge periode kunnen bomen vaak herstellen. Maar als droogte vaker voorkomt of heel extreem is, kunnen takken afsterven. Meerdere droge jaren achter elkaar kunnen uiteindelijk zelfs leiden tot het afsterven van de hele boom.
Wat betekent dit voor de natuur?
Voor natuurgebieden gaat het niet alleen om een paar droge weken. Vooral meerdere droge jaren achter elkaar kunnen grote gevolgen hebben. Hoge temperaturen, veel verdamping en lage grondwaterstanden zorgen samen voor extra druk op de natuur.
Daardoor kunnen planten die van vocht houden verdwijnen, terwijl soorten die beter tegen droogte kunnen juist toenemen. Ook wordt het voor bomen en planten moeilijker om zich te verjongen. Zo kan de natuur op sommige plekken blijvend veranderen.
Droogte, hitte en hevige regenval
Het klimaat verandert, dat merken we allemaal. Steeds vaker zijn er periodes van langdurige droogte, extreme hitte of hevige regenval. Lees daarover meer op de pagina Klimaataanpassing.
Actuele maatregelen
Voor de actuele maatregelen om ons leefgebied te beschermen tegen droogte verwijst de gemeente naar de website van het waterschap amstel, gooi en vecht: Droogte in 2026 | waterschap agv.